دهن گردكان / روغن مغز گردكان / دهن الجوز دهن الجوز : كه عبارت از دهن مغز گردكان است . طبيعت آن : گرم و خشك در دوم با رطوبت فضليه . خواص : جهت رفع تشنج بارد يابس و قوباى اطفال و غانغرايا و نمله و التواى عصب و داء الثعلب و ورم پستان و تحليل اورام و تسكين درد اعضاء و آكله و نواصير و تشنج امتلائى و اوجاع بارده و فالج و لقوه و رفع قمّل ؛ تدهيناً . و آشاميدن سه درهم آن تا يك هفته جهت درد ورك و [ امراض ] امزجهء بارده ، و سعوط آن جهت لقوه و رعشه و فالج و تشنج امتلائى . و بدل آن : دهن السداب است و بهترين مصلحات بلادر است . صنعت آن : مانند دهن اللوز و دهن بزر خيار است . روش ديگر : و گويند چون در فصل خزان ، مازو را در روغن زيتون بجوشانند ، به حدّى كه سياه گردد و صاف نموده در شيشه كرده ، پاى درخت گردكان را حفر نموده ، ريشهء قوى از ريشه‌هاى آن را بريده و طرف متصل به درخت را در آن شيشه كنند ؛ به حدّى كه به ته شيشه نرسد و در روغن باشد ، پس اطراف دَهَن آن را خوب بند نمايند و به خاك بپوشند و نگاه دارند تا زمانى كه آن درخت به ثمر آيد ، پس شيشه را برآورند در آن چيزى سياه شبيه به مركب خواهد بود و آن خضابى بسيار نيكو است و مدت ها اثر آن مىماند و احتياج به ماليدن بر مو نيست ، بلكه به محض تر كردن شانه بدان و بر مو كشيدن سياه مىگرداند و چون قبل از برآمدن مو در حمام بر انثيين بمالند مانع روييدن مو گردد و كِنِدى [ آن ] مجرّب دانسته است . « 1 » دهنه مسى / زنجار ماهيت زنجار : زنگ مس است و انواع مىباشد : معدنى ، و غير معدنى مصنوع ، معدنى آن در معدن مس تكون مىيابد و به يونانى اين را « بارسقاريس » نامند ، و عبارت از « دهنهء مسى » است . « 2 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 85 و 86 . ( 2 ) . مخزن الادويه ، ص 477 .